Thu tiền học thêm, cựu hiệu trưởng sắp bị xét xử, tranh luận số tiền thiệt hại hơn 1 tỉ đồng

Vụ án dạy thêm tại Trường THCS Ba Đình, Hà Nội đang thu hút chú ý vì cùng một sự việc nhưng hai bên đưa ra cách nhìn rất khác nhau. Phía truy tố cho rằng cựu hiệu trưởng và kế toán đã thu tiền học thêm vượt quy định, gây thiệt hại hơn 1,09 tỉ đồng. Trong khi đó, phía kêu oan cho rằng đây là sai sót hành chính, không phải tội phạm và con số thiệt hại vẫn còn nhiều tranh luận.

Cáo trạng nói gì?

Theo cáo trạng số 118 ngày 12/12/2025 của Viện KSND Khu vực 1, bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình, cùng kế toán Phạm Thị Minh Nguyệt bị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo khoản 3 Điều 356 Bộ luật Hình sự. Cáo trạng xác định trong năm học 2013–2014, nhà trường thu học thêm thống nhất 15.000 đồng/tiết/học sinh đối với các khối 7, 8, 9, cao hơn mức tối đa mà Quyết định 22/2013/QĐ-UBND của Hà Nội cho phép đối với nhiều lớp theo sĩ số.

Cơ quan truy tố cho rằng để hợp thức hóa khoản thu này, đã có việc lập hai hệ thống sổ sách, chia tách lớp học trên giấy tờ thành hai nhóm để phù hợp mức trần thu theo quy định. Từ đó, cáo trạng tính tổng số tiền thu vượt quy định từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014 là 1.093.976.000 đồng. Đây là cơ sở chính để xác định hậu quả vụ án đã vượt mốc 1 tỉ đồng.

Vì sao số tiền hơn 1 tỉ đồng gây tranh luận?

Điểm gây tranh cãi lớn nhất nằm ở cách xác định “thiệt hại”. Cáo trạng lấy chênh lệch giữa số tiền thực tế đã thu và mức thu tối đa theo Quyết định 22 của Hà Nội để tính ra hơn 1,09 tỉ đồng. Nói cách khác, toàn bộ phần thu cao hơn trần quy định được xem là thiệt hại của phụ huynh.

Nhưng trong đơn kêu oan, bà Nguyễn Thị Bình cho rằng cách tính đó chưa thuyết phục. Bà nêu rằng phụ huynh có biên bản đồng thuận mức thu, không có người yêu cầu bồi thường, không có người tự nhận là bị hại, và phía chuyên môn tài chính cũng từng được cho là “chưa đủ cơ sở” để xác định thiệt hại thực tế. Từ góc nhìn này, tranh luận không chỉ là thu bao nhiêu tiền, mà còn là có thể coi toàn bộ phần chênh lệch ấy là thiệt hại hình sự hay không.

Bên kêu oan lập luận thế nào?

Trong đơn kêu oan, bà Bình cho rằng vụ việc thực chất là sai sót nghiệp vụ kế toán, phát sinh trong giai đoạn chuyển giao quản lý dạy thêm, học thêm ở trường. Bà phủ nhận việc chỉ đạo lập khống hồ sơ, đồng thời nói rằng việc thu 15.000 đồng/tiết được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận với phụ huynh và có chủ trương chia nhóm học sinh theo học lực.

Một luận điểm khác được phía kêu oan nêu ra là Thông tư 17/2012/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mức thu học thêm trong nhà trường là do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường. Từ đó, phía này cho rằng cần nhìn Quyết định 22 của Hà Nội trong tương quan với Thông tư 17, thay vì chỉ máy móc lấy mức trần địa phương để suy ra trách nhiệm hình sự.

Một điểm pháp lý đáng chú ý

Thông tư 17 quy định việc dạy thêm trong nhà trường phải phân nhóm học sinh theo học lực và mức thu do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường. Trong khi đó, Quyết định 22 của Hà Nội lại đặt ra khung mức thu tối đa theo sĩ số lớp, từ 6.000 đến 26.000 đồng mỗi tiết đối với THCS. Chính sự giao nhau giữa quy định “thỏa thuận” và quy định “mức trần” là điểm khiến vụ án trở nên phức tạp.

Phụ lục do phía luật sư cung cấp còn cho rằng nhiều địa phương khác chỉ quy định mức tối đa chung hoặc để nhà trường và phụ huynh thỏa thuận theo tinh thần Thông tư 17, không quy định chặt theo sĩ số như Hà Nội. Đây là cơ sở để phía bào chữa tiếp tục tranh luận rằng không nên đơn giản coi toàn bộ khoản thu tại THCS Ba Đình là thiệt hại hình sự.

Vụ án sắp tới sẽ xoay quanh điều gì?

Nếu vụ án được đưa ra xét xử, tranh luận lớn nhiều khả năng sẽ tập trung vào bốn điểm. Thứ nhất, có hay không việc chia nhóm học sinh thực tế. Thứ hai, hai hệ thống chứng từ có phải là chứng cứ đủ vững để buộc tội hay không. Thứ ba, phần thu vượt trần có đương nhiên là thiệt hại hơn 1 tỉ đồng hay không. Thứ tư, bản chất vụ việc là vi phạm hành chính, sai sót kế toán hay đã đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự.

Nhìn từ hồ sơ hiện có, đây không còn là câu chuyện riêng của một trường học. Nó đã trở thành một vụ án pháp lý đáng chú ý về ranh giới giữa sai phạm quản lý tài chính trong giáo dục và trách nhiệm hình sự. Chính vì vậy, con số “hơn 1 tỉ đồng thiệt hại” sẽ tiếp tục là tâm điểm tranh luận tại phiên tòa sắp tới.